Πρωταπριλιά μια διαφορετική γιορτή

psemata

Ημέρα του ψέματος και της φάρσας ή η ημέρα των ανόητων για λαούς στην Ευρώπη. Μια ξέγνοιαστη γιορτή με συγκεχυμένες ιστορικά ρίζες. Η προέλευσή της είναι αβέβαιη. Άλλοι την σχετίζουν με την αλλαγή των εποχών, άλλοι με την αλλαγή του ημερολογίου και άλλοι με την απλή ανάγκη του ανθρώπου να καθιερώσει μια μέρα ανεμελιάς. Εμείς θα δούμε τις τρεις επικρατέστερες εκδοχές για την προέλευση της πρωταπριλιάς.

Πρωταπριλιά ή Πρωτοχρονιά: Αρχαίοι πολιτισμοί συμπεριλαμβανομένων των Ρωμαίων και των Ινδουιστών, γιόρταζαν την πρωτοχρονιά γύρω στη 1 Απριλίου, δηλαδή πολύ κοντά στην εαρινή ισημερία. Επίσης στους μεσαιωνικούς χρόνους ένα μεγάλο μέρος της Ευρώπης γιόρταζε την αρχή του νέου χρόνου στις 25 Μαρτίου, την ημέρα του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου. Το 1582 ο Πάπας Γρηγόριος ΙΓ΄ δημιούργησε ένα νέο ημερολόγιο (Γρηγοριανό ημερολόγιο) για να αντικαταστήσει το παλιό ιουλιανό ημερολόγιο. Το νέο ημερολόγιο μετέθεσε την πρωτοχρονιά στην 1 Ιανουαρίου. Εκείνη την χρονιά λοιπόν ο βασιλιάς της Γαλλίας αποφάσισε να ακολουθήσει το νέο ημερολόγιο. Πολλοί από τους πολίτες της Γαλλίας αντέδρασαν και συνέχιζαν να γιορτάζουν την πρωτοχρονιά την 1 Απριλίου. Ο υπόλοιπος κόσμος ακολούθησε κανονικά την αλλαγή και για να κοροϊδέψει τους αντιδραστικούς τους έστελνε πρωτοχρονιάτικα δώρα την πρωταπριλιά ή τους έκαναν κοροϊδευτικά δώρα ή δώρα φάρσες. Η φάρσα αυτή με τα χρόνια μετατράπηκε σε έθιμο.

Αν και αυτή είναι η δημοφιλέστερη ιστορία υπάρχουν κάποια ερωτηματικά ως προς την αυθεντικότητα της. Το πρώτο είναι πως το Γρηγοριανό ημερολόγιο δεν έγινε δεκτό από την Αγγλία μέχρι το 1752, αλλά η γιορτή της Πρωταπριλιάς γιορταζόταν από πολύ παλαιότερα στην Αγγλία αλλά και σε άλλες περιοχές της Ευρώπης. Το δεύτερο είναι ότι δεν υπάρχουν ατράνταχτα ιστορικά στοιχεία για την εξήγηση αυτή παρά μόνο εικασίες.

Οι Κέλτες: Μια επίσης διαδεδομένη εκδοχή θέλει τους Κέλτες και την υστεροφημία τους για το αλιευτικό τους ταλέντο να ξεκινούν αυτό το έθιμο. Η εποχή του ψαρέματος για τους Κέλτες ξεκινούσε την 1 Απριλίου αλλά αν και ήταν πολύ καλοί ψαράδες, τα ψάρια την εποχή αυτή του χρόνου πιάνονται δύσκολα. Έτσι και αυτοί έλεγαν ψέματα σχετικά με το πόσα ψάρια είχαν πιάσει ή για το πόσο μεγάλα ήταν (τι και αν περάσαν τα χρόνια οι ψαράδες παραμένουν ίδιοι σε κάθε εποχή). Αυτή η συνήθεια, έγινε με το πέρασμα του χρόνου έθιμο και εξαπλώθηκε σε όλη την Ευρώπη. Φυσικά και αυτή η εκδοχή δεν έχει συγκεκριμένα ιστορικά στοιχεία και βασίζεται σε λαϊκούς μύθους.

Κωνσταντίνος Ι΄: Ο καθηγητής ιστορίας του πανεπιστημίου της Βοστόνης, Joseph Boskin, αναφέρει άλλη μία εκδοχή για την έλευση της πρωταπριλιάς. Με βάση αυτήν την εκδοχή το έθιμο της πρωταπριλιάς ξεκίνησε επί αυτοκρατορίας του Κωνσταντίνου, όταν μια ομάδα γελωτοποιών της αυλής είπαν στο Ρωμαίο αυτοκράτορα ότι θα μπορούσαν να κυβερνήσουν καλύτερα από αυτόν. Ο Κωνσταντίνος γέλασε πολύ και επέτρεψε σε έναν γελωτοποιό να κυβερνήσει το βασίλειο για μια ημέρα, αυτός τότε εξέδωσε ένα διάταγμα το οποίο καλούσε όλους τους πολίτες να φέρονται παράλογα εκείνη την ημέρα του χρόνου. Το έθιμο καθιερώθηκε να εφαρμόζεται κάθε χρόνο. Η ημέρα αυτήν ήταν η 1 Απριλίου και το έθιμο μεταφέρθηκε σε όλη την Ευρώπη.

Κρατήστε όποια εκδοχή σας φαίνεται πιο αληθινή ή πιο ψεύτικη μίας και έχει να κάνει με πρωταπριλιά. Στον ελληνικό χώρο το έθιμο έγινε γνωστό μάλλον από την εποχή των Σταυροφοριών και κρατάει ως τις μέρες μας. Από περιοχή σε περιοχή της χώρας το έθιμο αποκτά τα δικά του χαρακτηριστικά. Σε κάποιες περιοχές θεωρούν ότι όποιος καταφέρει να ξεγελάσει τον άλλο, θα είναι τυχερός όλο τον χρόνο, ενώ το άλλο άτομο θα είναι άτυχο όλο τον χρόνο. Στη Θράκη το νερό της βροχής της πρωταπριλιάς θεωρείται θεραπευτικό, γι’ αυτό το συλλέγουν και το δίνουν σε όποιον αρρωστήσει. Στην Κομοτηνή παλιά ελέγαν πως την πρωταπριλιά το είχαν σε καλό να γελούν, «για να γίνουν τα κουκούλια τους» αφού η κύρια ασχολία τους τότε ήταν τα σηροτροφία (εκτροφή μεταξοσκωλήκων). Στο νησί της Άνδρου, πάλι, λένε ψέματα και κάνουν φάρσες την 1 Μαρτίου κι όχι την πρωταπριλιά!

Και για το τέλος δύο σκωπτικά παραδοσιακά πρωταπριλιάτικα στιχάκια. Καλή πρωταπριλιά!!!

Έλα να πούμε ψέματα
ένα σακί γιομάτο
φόρτωσα ένα πόντικα
σαράντα κολοκύθια
κι απάνου στα καπούλια του
ένα σακί ρεβίθια.

Ποιος είδε θηλυκών παπά
και διάκο γκαστρωμένο
και τη χελώνα στ’ όργωμα λαγό
να κυνηγάει και να ψαρολογάει.

Το Κλειδί της Σκέψης – tokleidi.wordpress.com

Πηγή: Wikipedia
Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα,
Νέα εγκυκλοπαίδεια Μαλλιάρης – Παιδεία

You may also like...

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Contact Form Powered By : XYZScripts.com